หลวงพ่อโตเล่อซาน

          ตั้งอยู่ที่เมืองเล่อซานซึ่งตั้งอยู่ที่จุดบรรจบกันของแม่น้ำหมิ่งเจียง ชิงยีเจียงและต้าตู้เหอ มีพลเมือง 6 ล้านกว่าคน เมืองเล่อซานนี้เป็นเมืองที่มีประวัติยาวนานถึง 2000 กว่าปีแล้วในสมัยโบราณมีหลายชื่อ ในทิศใต้ของเมืองมีภูเขาลูกหนึ่งชื่อจื้อเล่นซาน หมายถึง มีความสุขที่สุด ก็เลยเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองเล่นซาน ในเมืองนี้มีสถานที่หนึ่งชื่อดังมากทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ นั้นก็คือ พระพุทธรูปยิ่งใหญ่อลังการ หรือเล่อซานต้าโฝ ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยราชวงศ์ถัง เนื่องจากว่าที่นี่เป็นที่บรรจบของแม่น้ำหลายสาย มีน้ำท่วมทุกปี และเรือที่ผ่านที่นี่ส่วนมากจะอับปางบ่อยครั้งก็เล็ยสร้างพระพุทธรูปขึ้นช่วยปรับน้ำท่วม พระพุทธรูปนี้ใช้เวลาก่อสร้าง 90 กว่าปี สร้างบนหน้าผาภูเขา  มีความสูง 71 เมตร ศีรษะ 14.7 เมตร หูยาวถึง 6.72 เมตร จมูกยาว 5.33 เมตร ตายาว 3.3 เมตร ไหล่กว้าง 24เมตร บนหลังเท้าสามารถนั่งได้ 100 กว่าคน เป็นพระพุทธรูปหินแกะสลักที่ใหญ่ที่สุดในโลก

พระพุทธรูปสลักริมหน้าผาเล่อซัน สร้างขึ้นในสมัยจักรพรรดิถังเสวียนจงแห่งราชวงศ์ถัง ต้นรัชสมัยไคหยวนปี ค.ศ.713 โดยการเจาะสกัดหินบนเขาเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท หลังพิงเขา หันหน้าสู่แม่น้ำหมินเจียงซึ่งใหญ่กว่าพระพุทธรูปหินสลักที่ถ้ำผาหยุนกัง(ต้าถง)ในมณฑลซันซ ี(มรดกโลกทางวัฒนธรรม ปี 2001)ถึง 3 เท่า
พระพุทธรูปเล่อซันสร้างขึ้นโดยจำลองแบบมาจากพระอาจารย์ไห่ทง แห่งวัดหลิงหยุน ใช้เวลาก่อสร้างนาน 90 ปี จนมาสำเร็จในปี ค.ศ.803 ในสมัยจักรพรรดิถังเต๋อจง แกะสลักขึ้นด้วยฝีมือช่างงามวิจิตร ลายเส้นที่พลิ้วไหวและสัดส่วนขององค์พระที่ได้สมดุล เต็มไปด้วยพลังที่แผ่ขยายออกไปกว้างใหญ่ไพศาล ล้วนสะท้อนถึงศิลปวัฒนธรรมอันเฟื่องฟูในยุคราชวงศ์ถัง
สิ่ง หนึ่งที่สามารถอนุรักษ์องค์พระเล่อซันให้คงความโอ่อ่าสง่างามมาจนถึงวันนี้ ได้ ต้องยกให้ภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ เมื่อครั้งเริ่มเจาะสกัดหินกันเลยทีเดียว กล่าวคือ การเจาะทางระบายน้ำไหลด้านหลังกรรณทั้งสองและเศียรองค์พระ เพื่อกันการกัดเซาะของน้ำฝนไม่ให้ไหลบนตัวองค์พระและทำลายทัศนียภาพขององค์ พระพุทธรูป ทำให้องค์พระไม่สึกกร่อนเสียหายมาก สามารถคงรูปลักษณ์ใกล้เคียงกับเมื่อพันกว่าปีก่อน
 นอกจากนี้เขาหลิงหยุนซันด้านหลังองค์พระ ยังเป็นเทือกเขาที่มีความสำคัญทางพุทธศาสนามาตั้งแต่สมัยราชวงศ์สุยและถัง นอกจากจะมีชื่อในด้านความงามทางธรรมชาติ ซึ่งล้อมรอบด้วยยอดเขาทั้ง 9 และเป็นที่ตั้งของพระพุทธรูปเล่อซันแล้ว ยังมีวัดหลิงหยุน ซึ่งสร้างในสมัยต้นราชวงศ์ถัง(รัชสมัยไคหยวนปีที่ 713 )     
       ตามบันทึกในประวัติศาสตร์ระบุว่า ก่อนรัชสมัยฮุ่ยชั่ง(ราวปีค.ศ.841) ในแผ่นดินจักรพรรดิถังอู่จง บนยอดเขาแต่ละยอดล้วนมีวัดตั้งอยู่ทั้งสิ้น แต่เนื่องด้วยในปีที่ 4-5 ของรัชสมัยฮุ่ยชั่ง จักรพรรดิถังอู่จง ไม่สนับสนุนพุทธศาสนา จึงมีราชโองการรับสั่งให้ทำลายวัดพุทธบนเขาแห่งนี้ เหลือแต่วัดหลิงหยุนที่ รอดพ้นจากการถูกทำลายในครั้งนั้นมาได้ แต่ต่อมาวัดแห่งนี้ก็ไม่พ้นถูกทำลายลงด้วยผลสืบเนื่องมาจากสงครามในปลาย ราชวงศ์หยวน แห่งรัชสมัยจักรพรรดิซุ่นตี้ จึงแทบไม่เหลือเค้าเดิมของวัดศิลปะสมัยถังอยู่เลย     
       กาลเวลาล่วงเลยมาถึงสมัยราชวงศ์หมิงจึงได้มีการบูรณะครั้งใหญ่ถึง 2 ครั้ง ทว่าในปลายสมัยราชวงศ์หมิง ก็ได้รับภัยพิบัติจากสงครามอีกครั้ง ต่อมาในสมัยจักรพรรดิคังซี แห่งราชวงศ์ชิง จึงได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์อีกครั้ง ใช้เวลาถึง 6 ปีจึงแล้วเสร็จเป็นวัดหลิงหยุนในปัจจุบัน สิ่งปลูกสร้างที่อยู่ภายในวัดจึงมีศิลปะแบบสมัยหมิง และชิงผสมผสานอยู่ร่วมกัน